some_text

Podróż z książką

Męża głoś, Muzo, wielce obrotnego, który zburzył święty gród Troi, a potem wiele wędrował, widział miasta ludzi tak wielu i ducha ich poznał.
Tak rozpoczyna się najsłynniejsza literacka podróż opowiedziana przez Homera, która jest niezastąpionym przewodnikiem każdego podróżnika. Kawafis udziela nam wskazówki niezbędnej w naszej wyprawie.
Kiedy wyruszasz w podróż do Itaki 
życz sobie, żeby długie było wędrowanie, 
pełne przygód, pełne doświadczeń. 
Lajstryngów, Cyklopów, gniewnego Posejdona 
nie obawiaj się.
Wypływamy więc na pozornie spokojne wody Egeo bez lęku zmierzając w odległe krainy. Stoi przed nami góra książek, biało-czarnych literek układanych w mapy naszych przyszłych podróży.
Wszyscy jesteśmy podróżnikami. Sięgając po książki wypływamy na bezkresne morza dziejów literatury, które opowiadają nam o odległych i bliskich krajach. Opisują ludzi, historie i kultury. Najpierw jednak należy rozpocząć poszukiwanie naszego kierunku od mitów. Bowiem na początku literatury, i również u jej kresu jest mit - napisał Borges. Mity to lektura, która zabiera nas do innych ludów. Poznajemy zwyczaje, wierzenia sposób tłumaczenia świata, tak jak niegdyś ludzie z danego obszaru opowiadali sobie historie przekazywane z ojca na syna. W jednej chwili możemy znaleźć się w Polinezji by zaraz odkryć prastarą Anglię. Mity „pisały” literaturę, tworząc książki mniej lub bardziej osadzone w dawnych obrazach świata.
Powieści to wielkie bogactwo wiedzy o różnych miejscach. Na pewno nie raz podróżowaliście z nimi do innych krajów wraz z bohaterami. Jak bliskie stają się wówczas uliczki, smak potraw czy krajobrazy. Przenosimy się do miast, wkradamy do domów, jesteśmy świadkami historii. Każdy tytuł może skrywać miejsca, które odkryjemy na mapie. Czy to będzie Paryż lat dwudziestych widziany oczami Hemingwaya czy Aleksandria, układająca się w obraz, niespotykany w literaturze, widziana oczami bohaterów Durrella czy Diabelska Moskwa Bułhakowa. Miasta pojawiają się jako tło lub cel powieści. Wędrujemy po nich jak Ulisses napotykający nimfę Kalipso czy Syreny w barze, wodząc wzrokiem po mapie Dublina. Pisarze zabierają nas do swych krajów lub w podróż od Portu do Portu. Elementy z fantastycznych krain powracają do nas ukryte na dworcach, w pięknych księgarniach czy krajobrazach.
Czy jednak nie zwodzą nas Syreny? Czy w książkach jest prawda. Na ile można zaufać pisarzom roztaczającym opowieści o miejscach i krajach? Durrell pokazuje, iż nie ma jednej obiektywnej rzeczywistości. Możemy więc sięgać po kolejne książki jak po kolejne tomy Kwartetu Aleksandryjskiego by odkrywać nowe spojrzenia na opisywane obszary świata. A jeśli zechcemy pogodzić się z subiektywizmem oczarują nas refleksje i rozmyślania kolejnych autorów esejów. Z nikim innym nie poznamy kultury, nie zasmakujemy piękna podanych suchych faktów, dotyczących choćby budowy katedr, jak z Zbigniewem Herbertem. Gdy staniemy się barbarzyńcą może dotrzemy do jaskini, której dziś nie możemy zwiedzać. Poznamy esencję sztuki i kultury wydobytą z książek. Rozsmakujemy się w ogrodach sztuki lub przeżyjemy rozczarowania. Zasmakujemy piękna krajobrazu, którego nie sposób opisać wraz z ukrytymi w nim mitach. Nie jest to jednak jedyny labirynt jaki możemy napotkać na swej drodze. Po drugiej stronie globu Octavio Paz w Labiryncie samotności wydobędzie ze swojego narodu esencję którą poda nam w swoich esejach.
A jeśli pewnego dnia obudzi nas Atena, córka Dzeusa Egidodzierżcy, czy w mądrych księgach, nudnych podręcznikach odnajdziemy upragnioną podróż? Teoria ewolucji narodziła się w podróży. Podróż na Beagle była najdonioślejszym zdarzeniem mojego życia i zdecydowała o całej mojej dalszej karierze. A zależało to od tak drobnej okoliczności, jak to, że wuj ofiarował się jechać ze mną 30 mil od Shrewsbury, co niewielu wujów chciałoby uczynić, i od takiego głupstwa, jak kształt mego nosa. - napisze później w swoim dzienniku Darwin. Niekoniecznie musimy wsiadać na okręt Darwina jest wiele możliwości. Ścinaj spiżem wielkie drzewa i rób tratwę szeroką – mówi Kalipso. I głosu tego słuchało wielu w tym Thor Heyerdahl ruszając na Wyprawę Kon-Tiki, która zmieniła myślenie o zasiedleniu Polinezji. Schliemann „posłuchał” Homera i odkrył Troję. W letnie wieczory wiele fascynujących historii odnajdziemy w biografiach i seriach popularnonaukowych typu Ceram.
A jeśli podróż sama w sobie jest celem naszych czytelniczych zainteresowań sięgamy po reportaże i przewodniki. Tu odkryjemy wydawnictwa, które zachęcają do podróży, pomagają podróżnikom lub relacjonują wyprawy. Opowieści, w które współcześni autorom często nie dowierzali, jak w te opisane przez Marko Polo. Miejsca, które dziś wyglądają inaczej jeśli sięgniemy po stare książki podróżnicze z początku wieku. Bogactwo książek i tu nas zaskoczy. Znajdziemy wiele ciekawych wydawnictw jak na przykład seria Przewodników po różnicach kulturowych. Snute historie wydadzą się nam nie mniej fascynujące, niż te które Odys opowiadał Feakom.
Z naszego antykwariatu
Podróżowanie z książkami jest miłe i przyjemne. Jest wiele serii tzw. kieszonkowych, prezentujących krótkie utwory w lekkiej i wygodnej formie w sam raz na drogę. Zaczynając od serii Nike wciąż wydawanej, poprzez Kolibry, Delfiny itp. Kiedyś na dworcach powszechne były masowe wydania krótkich utworów. Dziś coraz powszechniejsze stają się pocket-booki. Niestety współcześnie wydawnictwa są coraz obszerniejsze. Treść się nie zwiększa ale wydawcy lubują się w „pompowaniu” książek. Wprawny czytelniczy podróżnik zawsze jednak znajdzie miejsce na dobrą książkę. Czy to na regale czy w plecaku. Pamiętajmy, że kiedyś do przenoszenia książek potrzebne były skrzynie. Na koniec przepis na skrócenie podróży – dobra książka. Widok znudzonych twarzy wokół ciebie – bezcenny. Nim się obejrzysz dotrzesz do Itaki. Miło jest wracać do domu do swoich książek lub wcale się z nimi nie rozstawać i podróżować w fotelu.
Itaka dała ci tę piękną podróż. 
Bez Itaki nie wyruszyłbyś w drogę.
Fragmenty Odysei Homera w tł. J. Parandowskiego, fragmenty wiersza Itaka K. Kawafisa w tł. Z. Kubiaka



Więcej książek w temacie >> Więcej książek w temacie >> Więcej w temacie >>